Jak założyć fundację rodzinną? Praktyczny przewodnik dla przedsiębiorców

Od momentu wejścia w życie ustawy z 26 stycznia 2023 r., fundacja rodzinna stała się jednym z najczęściej wybieranych narzędzi planowania sukcesji i ochrony majątku. Coraz więcej przedsiębiorców traktuje ją jako stabilne rozwiązanie na lata. W artykule omawiamy proces zakładania fundacji rodzinnej krok po kroku oraz podpowiadamy, które elementy wymagają szczególnej uwagi.

Fundacja rodzinna – czym jest i kiedy warto ją rozważyć

Fundacja rodzinna to osoba prawna powoływana w celu gromadzenia majątku, zarządzania nim oraz przekazywania świadczeń beneficjentom. Najczęściej służy zabezpieczeniu biznesu i majątku rodzinnego oraz uporządkowaniu sukcesji międzypokoleniowej.

Decyzja o jej założeniu powinna być poprzedzona analizą długofalowych planów przedsiębiorcy i sytuacji rodzinnej.

Etapy zakładania fundacji rodzinnej

Proces tworzenia fundacji rodzinnej składa się z trzech głównych etapów:

• ustalenie założeń i struktury fundacji;
• zawiązanie fundacji rodzinnej w organizacji;
• rejestracja fundacji w sądzie.

Każdy z tych kroków wymaga odpowiedniego przygotowania dokumentów oraz przemyślanych decyzji.

Kluczowe kwestie do rozważenia przed powołaniem fundacji rodzinnej

Przed sporządzeniem aktu notarialnego należy określić podstawowe elementy funkcjonowania fundacji, które powinny znaleźć odzwierciedlenie w jej statucie, obejmujące:

• cele, jakie ma ona realizować;
• składniki majątku wnoszone do fundacji;
• zasady zarządzania majątkiem;
• krąg beneficjentów;
• sposób realizacji sukcesji;
• i wreszcie reguły na wypadek śmierci beneficjentów.

Nazwa i siedziba fundacji rodzinnej

Nazwa fundacji musi zawierać określenie „fundacja rodzinna”, i nie może wprowadzać w błąd. Może, ale nie musi, nawiązywać do nazwiska fundatora. Przed wyborem warto sprawdzić dostępność danej nazwy w rejestrze fundacji rodzinnych.

Siedzibą fundacji jest miejscowość wskazana w akcie założycielskim. Niezbędne jest również posiadanie tytułu prawnego do lokalu, który będzie jej adresem.

Fundusz założycielski i fundatorzy

Warunkiem powołania fundacji rodzinnej jest wniesienie przez fundatorów tzw. funduszu założycielskiego o wartości co najmniej 100 tysięcy zł. Fundator może szczegółowo uregulować swoje uprawnienia w statucie, w tym wpływ na zarządzanie fundacją.

Beneficjenci i ich uprawnienia

Beneficjentami mogą być osoby fizyczne, w tym członkowie rodziny, sam fundator, a także organizacje pożytku publicznego. Zasady przyznawania świadczeń określa statut fundacji.
W statucie można również uregulować zasady uczestnictwa beneficjentów w zgromadzeniu beneficjentów.

Organy fundacji rodzinnej

Fundacja rodzinna działa poprzez swoje organy. Zarząd fundacji rodzinnej reprezentuje fundację na zewnątrz. Może być jedno- lub wieloosobowy. Osoby powołane do zarządu muszą przedstawić zaświadczenia o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego (KRK).

Zgromadzenie beneficjentów to z kolei to organ podejmujący uchwały w sprawach kluczowych, w tym dotyczących wyniku finansowego fundacji.

Powołanie rady nadzorczej fundacji jest fakultatywne, chyba że liczba beneficjentów przekracza 25. Rada sprawuje nadzór nad działalnością zarządu.

Fundacja rodzinna w organizacji

Fundacja rodzinna powstaje na podstawie aktu notarialnego, który obejmuje oświadczenie fundatora oraz statut fundacji.

Z chwilą sporządzenia aktu notarialnego fundacja działa jako fundacja w organizacji. Na tym etapie możliwe jest wnoszenie majątku, uzyskanie numerów NIP i REGON oraz wpis do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR). Fundację należy zgłosić do rejestru w terminie sześciu miesięcy od dnia jej ustanowienia.

Rejestracja fundacji rodzinnej w sądzie

Rejestr wszystkich fundacji rodzinnych prowadzi Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim. Wniosek składa się wyłącznie w formie papierowej, na odpowiednim formularzu.

Do wniosku dołącza się wymagane dokumenty, w tym dane członków organów oraz zaświadczenia o niekaralności członków zarządu. Czas oczekiwania na wpis wynosi obecnie od kilku do kilkunastu miesięcy.

Fundacja rodzinna jako narzędzie ochrony majątku i sukcesji

Fundacja rodzinna daje przedsiębiorcom realne możliwości zabezpieczenia majątku i zaplanowania jego przekazania kolejnym pokoleniom. Warunkiem skuteczności jest jednak prawidłowe zaprojektowanie jej struktury i zgodność z przepisami.

Jeżeli rozważasz założenie fundacji rodzinnej lub jesteś na etapie jej rejestracji, warto skorzystać z profesjonalnego wsparcia. Doświadczeni eksperci pomogą dobrać rozwiązania dopasowane do Twojej sytuacji biznesowej i rodzinnej oraz bezpiecznie przeprowadzą cały proces.