Postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU) – na czym polega i kiedy jest dobrym rozwiązaniem dla firmy

Postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU) to jedna z czterech procedur restrukturyzacyjnych przewidzianych w ustawie z 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne. W praktyce jest to najbardziej elastyczny i najmniej sformalizowany tryb restrukturyzacji przedsiębiorstwa.

Dla wielu firm stanowi realną szansę na uniknięcie upadłości, uporządkowanie zobowiązań oraz wypracowanie porozumienia z wierzycielami bez utraty kontroli nad przedsiębiorstwem.

Czym jest postępowanie o zatwierdzenie układu

Podstawowym celem każdego postępowania restrukturyzacyjnego jest uniknięcie upadłości przedsiębiorcy poprzez zawarcie układu z wierzycielami dotyczącego sposobu spłaty zobowiązań. Jednocześnie przepisy mają chronić interesy wierzycieli i zapewnić przejrzystość całego procesu.

Postępowanie o zatwierdzenie układu wyróżnia się jednak specyficznym przebiegiem. W przeciwieństwie do innych procedur restrukturyzacyjnych sąd nie uczestniczy w całym procesie od początku, a jedynie pod koniec całego procesu, na etapie weryfikacji, czy procedura została przeprowadzona prawidłowo i czy układ może zostać zatwierdzony.

Najważniejszą cechą PZU jest to, że przedsiębiorca samodzielnie zbiera głosy wierzycieli nad propozycjami układowymi. Wspiera go w tym doradca restrukturyzacyjny pełniący funkcję nadzorcy układu.

Aby skorzystać z tej procedury, wierzytelności sporne nie mogą przekraczać 15% ogólnej sumy wierzytelności uprawnionych do głosowania nad układem. Ten tryb sprawdzi się w sytuacjach, gdy przedsiębiorca utrzymuje kontakt z wierzycielami i istnieje realna możliwość osiągnięcia porozumienia.

Postępowanie o zatwierdzenie układu – kiedy warto rozważyć skorzystanie z tego trybu?

Postępowanie o zatwierdzenie układu jest przeznaczone dla przedsiębiorców zagrożonych niewypłacalnością lub już niewypłacalnych. Jednocześnie jest to rozwiązanie dedykowane firmom, których sytuacja finansowa, choć wymaga gruntownego uporządkowania,  pozwala jeszcze na wypracowanie porozumienia z wierzycielami bez konieczności stosowania bardziej rozbudowanych procedur restrukturyzacyjnych.

Z tego trybu najczęściej korzystają przedsiębiorcy, którzy:

• mają przejściowe problemy z płynnością finansową;
• prowadzą stabilną działalność operacyjną;
• posiadają ograniczoną liczbę wierzycieli, co ułatwia negocjacje;
• potrzebują szybkiej ochrony przed egzekucją;
• chcą zachować wpływ na przebieg restrukturyzacji i negocjacji z wierzycielami.

Postępowanie o zatwierdzenie układu jest szczególnie popularne wśród małych i średnich przedsiębiorstw, które odczuwają skutki nagłego spadku przychodów, wzrostu kosztów działalności lub utraty kluczowego kontrahenta.

PZU – najważniejsze korzyści

Jedną z najważniejszych zalet tej procedury jest możliwość zachowania zarządu, czyli kontroli zarządczej i operacyjnej, nad przedsiębiorstwem przez dłużnika. W przeciwieństwie do niektórych innych postępowań restrukturyzacyjnych właściciel firmy nadal prowadzi działalność i podejmuje decyzje biznesowe. Zakres swobody dłużnika zależy jednak od tego, czy dokonano obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego. Przed dokonaniem obwieszczenia przedsiębiorca zachowuje pełny zarząd nad firmą. Po publikacji obwieszczenia nadal prowadzi przedsiębiorstwo, ale jego uprawnienia ograniczają się do czynności zwykłego zarządu. W przypadku czynności przekraczających ten zakres konieczna jest zgoda nadzorcy układu.

Istotnym elementem jest również ochrona prawna, która pojawia się po dokonaniu obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego w Krajowym Rejestrze Zadłużonych, która obejmuje m.in. zawieszenie prowadzonych postępowań egzekucyjnych czy ograniczenie możliwości wypowiadania kluczowych umów przez kontrahentów. Dzięki temu przedsiębiorca zyskuje czas na ustabilizowanie sytuacji finansowej oraz prowadzenie negocjacji z wierzycielami.

Warto również podkreślić, że postępowanie o zatwierdzenie układu jest najtańszym trybem restrukturyzacji. Opłata sądowa za wniosek o zatwierdzenie układu wynosi 1 000 zł, a wynagrodzenie nadzorcy ustalane jest indywidualnie pomiędzy przedsiębiorcą a doradcą restrukturyzacyjnym.

Jak przebiega postępowanie o zatwierdzenie układu

Proces restrukturyzacji w trybie PZU składa się z kilku etapów. Pierwszym krokiem jest wybór doradcy restrukturyzacyjnego, który będzie pełnił funkcję nadzorcy układu. Przedsiębiorca zawiera z nim umowę określającą zasady współpracy oraz wynagrodzenie. Następnie przygotowywana jest dokumentacja restrukturyzacyjna. Obejmuje ona m.in.:

• plan restrukturyzacyjny,
• spis wierzytelności,
• spis wierzytelności spornych,
• sprawozdanie finansowe oraz inne wymagane dokumenty.

Po przygotowaniu dokumentów nadzorca może dokonać obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego w systemie Krajowego Rejestru Zadłużonych. Od tego momentu przedsiębiorca korzysta ze wspomnianej ochrony przed egzekucją oraz wypowiadaniem kluczowych umów.

Kolejnym etapem jest przygotowanie propozycji układowych dla wierzycieli. Mogą one obejmować między innymi: częściową redukcję zadłużenia, rozłożenie go na raty, umorzenie części odsetek czy konwersję wierzytelności na udziały.

Po przygotowaniu propozycji rozpoczyna się zbieranie głosów wierzycieli. Samo głosowanie odbywa się na kartach do głosowania, a jego wyniki są rejestrowane w systemie teleinformatycznym. Układ zostaje przyjęty, gdy poprze go większość wierzycieli posiadających co najmniej dwie trzecie sumy wierzytelności przysługujących głosującym wierzycielom.

Po zakończeniu głosowania przedsiębiorca składa do sądu restrukturyzacyjnego wniosek o zatwierdzenie układu. Sąd bada prawidłowość procedury i – jeśli spełnione są wszystkie wymogi – wydaje postanowienie o zatwierdzeniu układu.

Ile trwa postępowanie o zatwierdzenie układu?

Postępowanie o zatwierdzenie układu jest najszybszym trybem restrukturyzacji przewidzianym w polskim prawie. Przedsiębiorca ma cztery miesiące na przygotowanie dokumentacji, przeprowadzenie głosowania wierzycieli oraz złożenie wniosku o zatwierdzenie układu.

Etap sądowy zależy od obciążenia konkretnego wydziału restrukturyzacyjnego, jednak w wielu przypadkach nie przekracza kilku miesięcy.

Zatwierdzenie układu i co dalej?

Po zatwierdzeniu układu przez sąd staje się on wiążący dla wszystkich wierzycieli objętych postępowaniem, w tym wierzycieli, którzy głosowali przeciwko układowi lub nie wzięli udziału w głosowaniu.

Po uprawomocnieniu się postanowienia przedsiębiorca rozpoczyna realizację układu zgodnie z przyjętymi warunkami. Może to oznaczać spłatę zobowiązań w nowych terminach lub wdrożenie innych uzgodnionych rozwiązań.

Jeżeli jednak przedsiębiorca nie wykonuje układu, wierzyciele mogą wystąpić o jego uchylenie. W takiej sytuacji odzyskują możliwość dochodzenia swoich roszczeń na zasadach ogólnych.

Co w sytuacji, gdy układ nie zostanie przyjęty

Zdarza się, że wierzyciele nie zaakceptują propozycji układowych lub sąd odmówi zatwierdzenia układu. W takiej sytuacji postępowanie ulega umorzeniu, a przedsiębiorca traci ochronę wynikającą z restrukturyzacji.

Nie oznacza to jednak, że firma pozostaje bez możliwości dalszych działań. Przedsiębiorca może rozważyć otwarcie innego postępowania restrukturyzacyjnego, np. przyspieszonego postępowania układowego czy postępowania sanacyjnego. Jeżeli sytuacja finansowa przedsiębiorstwa uległa znacznemu pogorszeniu, możliwe jest także złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości.

Czy postępowanie o zatwierdzenie układu jest dobrym rozwiązaniem

Postępowanie o zatwierdzenie układu łączy w sobie kilka kluczowych zalet: szybkość działania, stosunkowo niski koszt oraz dużą elastyczność negocjacyjną. Daje przedsiębiorcy czas na uporządkowanie finansów, prowadzenie rozmów z wierzycielami oraz wdrożenie działań naprawczych bez utraty zarządu nad firmą.

Warunkiem powodzenia całego procesu jest jednak odpowiednie przygotowanie restrukturyzacji, rzetelna analiza sytuacji finansowej przedsiębiorstwa oraz współpraca z doświadczonym doradcą restrukturyzacyjnym. Dobrze przeprowadzone postępowanie o zatwierdzenie układu może pozwolić przedsiębiorstwu uniknąć upadłości i powrócić na stabilną ścieżkę rozwoju.